Şapka Kànunu ve yüzlerce idam


25 Kas?m 1925: Birkaç ayd?r Türkiye'nin gündemine sokulan "Şapka kànunu", Meclis'te oylanarak kabul edildi.
Bu kànuna karş? en sert muhalefeti yapacağ? tahmin edilen Genelkurmay Başkan? Fevzi Paşa, sabah?n erken saatlerinde Meclis binas?na baş?nda şapkayla geldi. Böylelikle, red cephesinin planlar?n? suya düşürmüş oldu.
Diyanet ?şleri Başkan? R?fat Börekçi'nin de, bu kànun istikametindeki "dinî fetvâ"y? imzalamas?n?n ard?nda, Anadolu'nun muhtelif vilâyetlerinde büyük infialler yaşand?.
Şeyh Said, aylar önce Diyarbekir ve Bingöl çevresinde çok kanl? geçen bir direniş hareketini sergiledi. Kànunun Meclis'te kabul edilmesiyle birlikte, bu kez Türkiye'nin diğer bölgelerinde direniş ve protesto gösterileri başlad?.
Ancak, gösteriye kat?lanlar, en sert müdahalelerle bertaraf edildi. Başta Erzurum ve Rize olmak üzere Sivas, Maraş, Giresun, K?rşehir, Kayseri, Tokat, Amasya, Samsun, Trabzon ve Gümüşhane'de çok vahim hadiseler yaşand?. Buralarda binlerce insan ağ?r cezalara çarpt?r?l?rken, yüzlercesi de idama mahkûm edildi.
Gariptir ki, şapkaya karş? direnen Trabzon halk? üzerine bomba ile gidildi. Trabzon'un baz? kesimleri, Hamidiye Z?rhl?s? taraf?ndan topa tutuldu.
Bu dönemde idam cezas?na çarpt?r?lanlardan biri de, cumhuriyetin ilân?ndan evvel şapka hakk?nda bir kitapç?k neşreden ?skilipli At?f Efendiydi.
At?f Hocan?n idam edilmesinin gizli bir diğer gerekçesi ise, vaktiyle ?slâm–Teali Cemiyetinin üst düzey yönetiminde faal olarak çal?şm?ş olmas?yd?.

Kànun metni

28 Kas?m 1925'te Resmî Gazetede yay?nlanan 671 nolu "Şapka kànunu"na dair metinde şu maddeler yer ald?:
Madde l) Türkiye Büyük Millet Meclisi azalar? ile idare–i umumiye ve mahalliye ve bilumum müessesata mensup memurîn ve müstahdemîn, şapkay? giymek mecburiyetindedir. Türkiye halk?n?n da umumî serpuşu şapka olup, buna ayk?r? bir al?şkanl?ğ?n devam?n? hükümet men eder.
Madde II) ?şbu kànun, neşir tarihinden itibaren muteberdir. Madde II) ?şbu kànun, Büyük Millet Meclisi ve icra Vekilleri Heyeti (kabine) taraf?ndan icra olunur.

Latif Salihoğlu 25.11.2006 YEN? ASYA