İ'lem Eyyühel-Aziz!
Kur'an-ı Mu'ciz-ül Beyan büyük bir ölçüde tekrar ettiği ihya-yı arz ve toprak unsuruna nazar-ı dikkati celbettiğinden kalbime şöyle bir feyiz damlamıştır ki:

Arz, âlemin kalbi olduğu gibi, toprak unsuru da arzın kalbidir. Ve tevazu, mahviyet gibi maksuda îsal eden yolların en yakını da topraktır. Belki toprak, en yüksek semavattan Hâlık-ı Semavat'a daha yakın bir yoldur. Zira kâinatta tecelli-i rububiyet ve faaliyet-i kudrete ve makarr-ı hilafete ve Hayy, Kayyum isimlerinin cilvelerine en uygun topraktır. Nasılki arş-ı rahmet su üzerindedir. Arş-ı hayat ve ihya da toprak üstündedir. Toprak, tecelliyat ve cilvelere en yüksek bir âyinedir.

Evet kesif bir şeyin âyinesi ne kadar latif olursa, o nisbette suretini vâzıh gösterir. Ve nuranî ve latif bir şeyin de âyinesi ne kadar kesif olursa, o nisbette esmanın cilvelerini cilâlı gösterir. Meselâ hava âyinesinde yalnız şemsin zaîf bir ziyası görünür. Su âyinesinde şems, ziyasıyla görünürse de elvan-ı seb'ası görünmüyor. Fakat toprak âyinesi, çiçeklerinin renkleriyle şemsin ziyasındaki yedi rengi de gösterir. ﺍَﻗْﺮَﺏُ ﻣَﺎ ﻳَﻜُﻮﻥُ ﺍﻟْﻌَﺒْﺪُ ﻣِﻦْ ﺭَﺑِّﻪِ ﻭَ ﻫُﻮَ ﺳَﺎﺟِﺪٌ Kulun Rabbine en yakın olduğu vakit secde hâlinde ikendir. (Feyzü'l-Kadir, 2:68.) olan hadîs-i şerif, bu sırra işareten şehadet eder. Öyle ise arkadaş, topraktan ve toprağa inkılab etmekten, kabirden ve kabre girip yatmaktan tevahhuş etme!

Mesnevi-i Nuriye





Kur'an-ı Mu'ciz-ül Beyan: Anlatma tarzı mucize olan Kur'an.
İhya-yı arz: Arzın ihyası, yeryüzünün canlandırılması.
Nazar-ı dikkat: Dikkatli bakış, dikkatle bakıp inceleme.
Mahviyet: Alçak gönüllülük.
Îsal: Ulaştırma, kavuşturma.
Semavat: Gökler.
Hâlık-ı Semavat: Göklerin yaratıcısı.
Tecelli-i rububiyet: Allah'ın (cc) herşeyin sahibi ve terbiyecisi oluşunun kendini belli edip göstermesi.
Faaliyet-i kudret: Sonsuz güç ve kuvvetin sürekli çalışması ve iş yapması.
Makarr-ı hilafet: Hilafet merkezi, idarecilik merkezi.
Hayy: Allah'ın (cc) isimlerindendir. Ezelî ve ebedî hayat sahibi olan Allah (cc).
Kayyum: Hiçbir şeye muhtaç olmadan ezelî ve ebedî olarak var olan ve varlıkları her şeyleriyle ver edip her an varlıkta tutan Allah (cc).
Arş-ı rahmet: Allah'ın (cc) merhamet ve acımasının en üstün ve kuvvetli ortaya çıktığı yüce makam.
İhya: Hayatlandırma, canlandırma, diriltme.
Tecelliyat: Görünmeler, tecelliler, kendini belli edip göstermeler.
Vâzıh: Açık, apaçık.
Kesif: Koyu, katı, yoğun.
Esma: İsimler.
Şems: Güneş.
Elvan-ı seb'a: Yedi renk.
Tevahhuş: Korkmak, ürkmek, kaçmak.