Elhükmü lil ekser kaidesinin manası; hüküm çoğunluğa göre verilir. Bu çoğunluk bazen kemiyet ve bazen de keyfiyet açısından farklı olur.

Mesela; bir müesseseyi değerlendirirken genellikle başarılı ise; artık onun az olan başarısız durumuna bakılmaz.

Bir talebe 50’den yukarı puan alırsa geçer. Yapamadıklarının hesabı sorulmaz.

Bir insan genellikle sağlıklı ise; o insana sıhhatli gözüyle bakılır. Ara sıra zuhur eden hastalıklar esas alınmaz.

Bir insanın iyiliği kötülüğünden üstün ise; artık o insan iyidir.

Bir meşverette çoğunluğun reyleri esas alınır. Azınlığın fikrine, düşüncesine artık itibar edilmez.

Haşirde Cenab-ı hak amelleri tartarken sevabın günaha kemiyeten veya keyfiyeten üstünlüğüne bakacaktır. Eğer iyilikler galip gelir ise; azınlıkta olan günahların cezası olmayacaktır.

Demek ki bu kaide hemen hemen her yerde hükmüne uyulması icab eden bir düsturdur.

Burada önemli olan kemiyet ve keyfiyeti bir birine karıştırmamaktır. Yani kemiyet ile kemiyet; keyfiyet ile keyfiyet muvazeneye çekilmelidir.

Yani; insanlar kemiyeten hayvanlardan azdır, o halde hüküm eksere göredir. Kaidesince hayvanlar daha çoğunluktadır denilebilir. Ancak hayvanlar, insanlardan üstündür denilemez.

Sorularlarisaleinur.com